Stiltebeheer

Wat is stiltebeheer?
Stiltebeheer is een geluidsbeheer die uitgaat van het scheiden van stilte en lawaai om daarmee gebieden echt stiller te maken. Het geluid wordt in weer andere gebieden juist gebundeld. En ook dat is prettig: een plek waar mensen en bedrijven zonder probleem geluid kunnen maken, zonder anderen tot last te zijn.

Simpel?
Het klinkt eenvoudig: gewoon geluidsbronnen bij elkaar sorteren. Maar de neiging is juist om geluidsoverlast te spreiden. Om onder de geluidshindernormen te blijven  en om de maximale hoeveelheid geluid te kunnen blijven produceren worden geluidsintensieve activiteiten  zo veel mogelijk gespreid. Daarmee blijft elke bron als het even kan net onder de norm. Dat de totale hoeveelheid geluid daarmee sterk toeneemt wordt voor lief genomen. Ik vergelijk het wel eens met de bekende hoge schoorstenen van weleer. Het oplossen van vervuiling was gevonden: verspreiding en daardoor verdunning tot het geen kwaad meer kon doen. Dat daardoor echter de directe overlast de vervuiling niet meer kon remmen werden grote gebieden vervuild, tot Antarctica toe. Zo erg zal dat met geluid wel niet worden, maar in Nederland zelf zijn zo goed als geen echt stille gebieden meer.

Buitenruimte
En daarmee zijn we waar we heen moeten: geluid heeft alles te maken met een gebied. Geluidsbestrijding kan meer gebiedsgericht zijn. Wat bedoel ik? Een geluid dat past in een gebied is passend. En dus een geluid dat niet past voor dat gebied heeft een zekere storende werking op dat gebied.  De totale beleving van een gebied is (onder andere) afhankelijk van de afwezigheid van ongepaste geluiden en de hoorbaarheid van gepaste geluiden

Geluid en ruimtelijke plannen?
Bij stiltebeheer is de toegestane hoeveelheid gelgeluidscoutouren Utrecht 1996uid opgenomen in bestemmingsplannen. Het verschil met de huidige aanpak is dat het geluid zelf ook bestemd wordt in een bestemmingsplan. Om geluid ruimtelijk te kunnen bestemmen zijn verschillende geluidscategorieën nodig. Er zijn dus geluidscategorieën met meer geluidsbeperkende normen nodig als ook die met ruimere geluidsnormen.
De gebieden in een categorie kunnen niet te klein zijn en de uitersten moeten altijd gescheiden zijn door tussen - geluidscategorieën. Kijk maar op de afbeelding hiernaast, waar het geluid van spoor- en wegverkeer is getekend in de provincie Utrecht. Tussen de uitersten de rode en de lichtgroene zitten nog oranje, gele en donkergroene gebieden. Zo zal het dus ook met geluidscategorieën moeten. Anders zijn geluidsschermen nodig. Laten we eens kijken hoe het werkt met de huidige stiltegebieden.

StiltegebiedenStiltegebieden en geluidshinder 2000
Al vele jaren zijn er de zogenaamde stiltegebieden. Stilte is hier een kwaliteit. Daardoor is er al ervaring opgedaan met een gebied in de stiltste gegeluidscategorie. In het tweede plaatje rechts staan de stiltegebieden in de provincie Utrecht in 2000. Je ziet dat er rekening is gehouden met het geluid van weg en spoorverkeer. Toch is er echter nog wel wat werk aan de winkel:

- Gebiedseigen geluidsbronnen
In een agrarisch stiltegebied zijn agrarische geluiden te verwachten. Maar door hun luidheid verstoren ze wel de rust. Op het ogenblik zijn er (voor zover ik weet) geen geluidsemissienormen hieraan verbonden en wordt er geen subsidie geboden voor de aanschaf van geluidsbeperkte machinerie of geluidsisolatie van deze geluidsbronnen.

- De kleine en grote luchtvaart
Stiltegebieden zijn vastgesteld zonder afstemming met de luchtvaart. Zo is er een stiltegebied onder een aanvliegroute van vliegveld Hilversum. Kunnen er vliegtuigjes (ook ULV's, en reclamevliegtuigjes) vliegen en cirkelen boven stiltegebieden. Hoewel vele van deze vliegtuigjes tegenwoordig stiller zijn dan vroeger, mogen ook de herriemakers boven stiltegebieden vliegen.
Ook met de grote luchtvaart is er geen afstemming: zo zijn er na het sluiten van luchtmachtbasis soesterberg de aanvliegroutes/wachtcirkels van Schiphol verlegd over stiltegebieden in zuidoost Utrecht.

- luister
Ga maar ens luisteren wat je hoort in stiltegebieden. Vaak weten we niet wat er aan geluid is, want er is geen meldpunt, controle, handhaving of rapportages.  Zo kan de stilte en rust zomaar verdreven worden door verbrandingsmotoren: motormaaiers, brommers, buitenboordmotoren, kettingzagen enzovoort. De toegankelijkheid van een gebied voor motorboten, snelverkeer, brommers maakt de stilte in het gebied onbereikbaar.

Afstemming en kiezen
Het gaat in een gebied echter niet alleen om het halen van een norm, maar meer om een geïntegreerde beleving van de omgeving: het ontbreken van verstórende geluiden is gewenst! Daarvoor is afstemming nodig met alle in dat gebied te horen geluidsproducenten: de verschillende luchtvaartorganisaties, de verschillende infrastructuurorganisaties, defensie en bewoners en eigenaars. Afstemming zorgt ervoor dat elkaars vrijheden niet te veel eenzijdig wordt belemmerd, zoals nu wel vaak gebeurt ten voordele van sommige lawaaiveroorzakers en ten koste van mensen die op een bepaald ogenblik graag rust en natuur willen ervaren.

Door deze afstemming voor het bestemmingsplan ontstaat de integrale geluidsbeheersing. De gebieden die zo ontzien worden, herbergen de gehandhaafde stiltegebieden en tevens die gebieden waar de stilte / rust echt beschermd wordt.