Waar ligt de verkeersader?

Bij de term Duurzaam Veilig denk je aan duurzaamheid. Maar de term gaat alleen over verkersveiligheid. Het heeft allerlei verkeerssituaties veel veiliger gemaakt. Maar een aantal maatregelen of gevolgen van Duurzaam Veilig staan juist op haaks op duurzaamheid.Een van deze zaken zijn extra wegen voor auto's: vaak rondwegen.

Elk voordeel heb ze nadeel
De auto is aantrekkelijk: ze geeft veel persoonlijk voordeel en de nadelen besmet slechts allerlei maatschappelijke zaken.
De problemen van de auto, zoals verkeersonveiligheid, worden vaak afgewenteld op anderen: weggebruikers, OV-gebruikers, natuur- en rustzoekers, dier, plant en milieu. Bij 'Duurzaam Veilig' kan een rondweg worden afgedwongen om veiligheidsproblemen te verminderen. Hierdoor wordt het persoonlijke voordeel van de auto vergroot, omdat grotere afstanden overbrugt kunnen worden in dezelfde tijd. Door de extra weg is de verplaatsings-weerstand afgenomen, zodat bij gelijkblijvende verplaatsingsbehoefte de totale verkeersstroom zal toenemen. In de elektrotechniek staat dit bekend als de wet van Ohm: de stroom (de hoeveelheid verplaatsingen)  =  spanning (drang om zich te verplaatsen) gedeeld door verplaatsingsweerstand. Een voorbeeld hiervan is Houten, waar relatief veel auto-kilometers worden gemaakt 'dankzij' de rondweg.

Ook ruimtelijke keuzevrijheid
De keerzijde van deze bijna stroomwegen zijn bekend: toename van het energieverbruik en vervuiling (t.g.v. hogere snelheid en toename verkeer), barrière voor dieren en versnippering / verstoring van het landschap op een extra plaats.  Vele mensen (incl. mezelf) hebben grote behoefte aan stilte- en natuurgebieden vlakbij huis, waarvoor niet gereisd hoeft te worden. Rondwegen maken dat deze mensen nergens meer kunnen wonen, in de stad is het te druk en aan de rand al helemaal! De vrijheid om te kiezen waar je echt wil wonen wordt dus belangrijk kleiner, de ruimtelijke keuzevrijheid neemt af. Door het verstoren van stilte- en natuurgebieden vlakbij de stad c.q. dorp wordt een behoefte gecreëerd om te reizen of te verhuizen naar gebieden die nog wel voldoen, zodat het autoverkeer weer toeneemt. Anderzijds valt het op dat de ruimte tussen de woonkern en de rondweg in, in de loop der jaren, volgebouwd wordt met woningen of bedrijventerreinen.

En ook openbaar vervoer
Ook het openbaar vervoer heeft er last van: de bus moet door de stad zelf heen, daar wonen en werken hun passagiers. Maar de bus wordt steeds meer opgehouden door allerlei verkeersremmende voorzieningen, (voetgangers-)verkeerslichten, drempels en rotondes. Voor de passagiers zijn deze laatste twee erg frustrerend en maakt passagiers reisziek. De bus kan daardoor minder concurreren met de auto, passagiers kwijtraken en dus verliesgevender worden.

En veiligheid?
Door de verlaagde snelheid in de stad neemt de veiligheid daar toe. dat is winst! Maar door het hierboven geschetste beeld, zal de automobiliteit toenemen. Als het verkeer bovendien gewend raakt aan hogere snelheden rondom de stad, zal de neiging zijn om op andere wegen ook harder te gan rijden. Deze beide effecten doen de verkeersveiligheidsvoordelen teniet. Daarnaast kan sociale veiligheid afnemen omdat er (de eerste jaren) veel minder verkeer in de stad is en de politie haar aandacht moet verdelen over meer wegen.

Zijn er  alternatieven?
Soms is een en verdiept en overkapt tracé mogelijk (zoals de A2 in Maasstricht of de N237 in Soesterberg). Een andere keer is een randweg mogelijk: een weg langs de rand van een kanaal of langs de rand van de snelweg, zoals in Bunnik. En een weg waarvan een stukje een traverse is, is alleen mogelijk binnen een woonkern.
En de mogelijkheden nemen toe
dankzij elektrische voertuigen. Daardoor is het mogelijk om wegen te overkappen met zonnepanelen. Dankzij steeds efficientere geluidsschermen, zelfs transparante vormen zijn er, heeft geluidswering veel minder ruimte nodig dan voorheen. Met fietstunnels en -bruggen kan fietsverkeer ontvlochten worden van het autoverkeer. Kijk bijvoorbeeld eens in deze folder over een duurzame weg
Wel ja, dat alles kan ook met rondwegen. Maar dan zijn er altijd te weinig gehinderde omwonenden, te weinig gehinderde fietsers om deze maatregelen toe te passen.

Voordeel van een verkeersader door de stad is dat de bus ook kan meeprofiteren van de weg. De toename van de snelheid blijft beperkt en omdat je vaak minder om hoeft te rijden is de bereikbaarheid goed ondanks minder afgelegde kilometers. Ook de stilte-, landbouw- en natuurgebieden vlakbij de stad en het dorp blijven intact. 

Daarnaast is het ook zaak te zorgen voor een goede ruimtelijke ordening: zodat winkels en bedrijven zo dicht mogelijk bij de gebieden gesitueerd worden die hierdoor bediend worden (om de vervoersstromen te beperken en fietsverkeer te stimuleren).

 

PS: dit artikel is een sterk gewijzigde versie van mijn publicatie in ROM-magazine van mei 1998 onder de titel: "'Duurzaam Veilig' frustreert ruimtelijke keuzevrijheid."