Dood en leven van grote Amerikaanse steden

Dood en leven van grote Amerikaanse steden' is de Nederlandse vertaling uit 2009 van het in 1961 uitgegeven boek 'The Death and Life of Great American Cities' van Jane Jacobs . Het amerikaanse boek is dus geen nieuw boek en toch, en dat zegt wat, nog steeds in herdruk. Iedereen die stedelijk beleid maakt, zou het moeten lezen. Jacobs had een strategie die tegenovergesteld was aan de toenmalige stadsontwerpers.

In plaats van het toepassen van een reeks idealen om de toekomst te vormen, bestudeerde zij de toenmalige werkelijke successen en mislukkingen. De succesvolle buurten, die zij vond, waren als organismen, die bepaalde specifieke voorwaarden vergen om te bloeien. Zij vond deze vier eerste vereisten:

       -   hoge bevolkingsdichtheid,
       -   diverse patronen van gebruik,
       -   een voorraad van oud, zelfs slooprijpe, gebouwen, en
       -   korte stadsblokken.

Dit zijn de juist dezelfde voorwaarden die stadsontwerpers en beleidsbepalers gewoonlijk proberen weg te werken. Een dichte gevarieerde bevolking die de straten intensief gebruikt gedurende de verschillende periodes van de dag voorziet de lokale ondernemingen van klandizie en maakt de straten grotendeels vrij van misdaad. De veelsoortige commerciële ondernemingen, op hun beurt, voegen economische activiteit toe. Bovendien verrijken zij de stad door hun verscheidenheid, hetgeen interesse opwekt. De kleine ondernemingen voegen een stabiliserend sociaal element aan de buurt toe. De oude gebouwen bieden goedkope huurruimte aan die als kraamkamers voor nieuwe ondernemingen worden gebruikt. De korte blokken creëren een menigte van mensenstromen aan die de economische voedingsmiddelen meer gelijk over de diverse delen van het stadsdeel verdelen. Deze veel vertakte verkeersstroom geeft ook een sociale / politieke wisselwerking, wat bijdraagt aan de opbouw van een samenhangende buurt. Jacobs bemerkte dat de buurten ertoe neigden zelfregulerend te zijn, gereguleerd met een web van informele overeenkomsten. Overheidsprogramma's die dit sterk tegengingen hadden meestal een negatief resultaat.

Toen de auto opgang maakte, waarschuwde Jacobs, in 1961, ervoor dat er voor steden slechts twee opties waren:

1)  De auto inpassen in de stad en daarmee de kwaliteit van het stedelijke leven te ondermijnen.
2)  De andere prioriteiten te behouden en minder auto's in de binnenstad toe te laten.
 
Zij schreef daarmee vrijwel het manuscript voor het ontmantelen van vele Amerikaanse steden. Zoals bijvoorbeeld het meer recente ontmantelen van Williams-port in Pennsylvania, het noordwesten van Amerika.

Bijvoorbeeld: Williams-port
Het stadje Williamsport in Pennsylvania, het noordwesten van Amerika was - toen Jacobs publiceerde - 'prettig' verstopt en overvloeiend aan klanten. Winkeliers en ontwerpers echter, hebben een afkeer van congestie. Dus probeerden zij de situatie te 'verbeteren', waarbij zij de verkeerde blauwdruk toepasten. Namelijk die van buitenstedelijke winkelcentra (de zogenaamde weidewinkels) in plaats van een opwindend stadsdistrict. De verkeersopstoppingen zijn een teken van gezondheid terwijl inspanningen om het te verminderen vaak fataal zijn. De straten in het centrum werden verbreed om zoveel mogelijk auto's te herbergen; er werd eenrichtingsverkeer ingesteld en 'groene golven' om de doorstroming van auto's te bevorderen en gebouwen werden gesloopt om parkeerruimte te maken. Al deze maatregelen tasten de complexe wisselwerkingen aan, die nodig zijn voor een gezonde binnenstad. De minder productieve gebouwen die neergehaald werden voor het parkeren, waren potentiële onderkomens voor nieuwe ondernemingen. Terwijl de parkeerterreinen die de ze achterlieten, te koud of te heet, oninteressant en onherbergzaam zijn. De binnenstad werd minder dicht en minder interessant. De inkomsten daalden en bedrijven trokken weg. Het maakte dat de stadsbestuurders zelfs nog meer zwoegden om de stad aan de auto aan te passen, wat slechts de destructieve cyclus versnelde. Vandaag de dag is de binnenstad van Williamsport niet meer verstopt en eveneens niet langer (economisch) welvarend. (!)   Dit is een oud verhaal, dat wel duizenden keren is herschreven in Amerika.

 

En, let op, dat zou ook in Nederland kunnen gebeuren: dood en leven van grote Nederlandse steden..

Dit was een korte samenvatting van het boek van 450 bladzijden, die het waard zijn in z'n geheel gelezen te worden. The Death and Life of Great American Cities, New York: Vintage Books, 1961

In 2009 is de Nederlandse vertaling van dit boek verschenen, 687 bladzijden inclusief nawoord.Te verkrijgen via de webshop van SUN:

http://www.sunarchitecture.nl/books/category/urban_affairs/dood_en_leven_van_grote_amerikaanse_steden_9789085067849



Is er een uitweg voor de keus voor opstoppingen of voor achteruitgang van het stedelijk leven?

Een vervoerssysteem dat niet de schaarse ruimte voor zich opeist. Dat zal de "mensen"-dichtheid terug brengen tot dichtheden die Jacobs zo beklemtoont. De tram is de 19de eeuwse en de metro is de 20ste eeuwse oplossing. En welke nog betere oplossing zou er komen in de 21ste eeuw?

Zie bij oplossingen op deze website!